نتیجهگیری نگرانکننده است: در کشورهای بیشتری، فعالان رسانهای با فشارهای شدیدتری روبهرو میشوند. سازمان „گزارشگران بدون مرز“ وضعیت آزادی مطبوعات را در 94 کشور از مجموع 180 کشور جهان «دشوار» یا «بسیار وخیم» ارزیابی کرده است. این سازمان که 25 سال پیش تأسیس شده، این موضوع را در گزارش سالانه خود درباره آزادی مطبوعات نوشته است. آلمان در رتبهبندی سال 2026 در جایگاه 14 قرار دارد. تا سال 2025 این کشور در میان 10 کشور نخست بود.
کاهش رتبه آلمان به میزان سه پله دلایل مشخصی دارد. روزنامهنگاران در این کشور نیز هنگام انجام وظیفه، چه در محل رویدادها و چه در اینترنت، بیش از گذشته با تهدید مواجه هستند؛ از خشونت و نفرتپراکنی گرفته تا تبعیض. این وضعیت بهویژه در موضوعاتی دیده میشود که اختلاف نظرهای شدیدی درباره آنها وجود دارد. کریستیان میر، مدیر سیاستگذاری در سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF)، میگوید: «بهویژه در گزارشدهی درباره محافل راست افراطی یا جنگ غزه، بسیاری از روزنامهنگاران از فشار شدید، بحثهای داغ و نگرانی از قرار گرفتن در معرض سرزنش عمومی سخن میگویند.»
جنگها و درگیریها موجب افول آزادی مطبوعات میشوند
بر اساس گزارش RSF، در سراسر جهان تنها یک نفر از هر 100 نفر میتواند از طریق یک فضای رسانهای متنوع به اطلاعات دسترسی داشته باشد. این سازمان جنگها و درگیریهای مسلحانه را از دلایل اصلی کاهش آزادی مطبوعات میداند. اسرائیل به دلیل جنگ غزه چهار پله سقوط کرده و به رتبه 116 رسیده است. از اکتبر 2023 تاکنون، ارتش اسرائیل در غزه بیش از 220 روزنامهنگار را در حملات خود کشته است؛ دستکم 70 نفر از آنها هنگام انجام وظیفه حرفهای خود جان باختهاند. به همین دلیل، سرزمینهای فلسطینی در میان 180 کشور یا قلمرو در رتبه 156 قرار گرفتهاند.
دومین منطقه خطرناک برای فعالان رسانهای، اروپای شرقی است. روسیه (رتبه 172) در جنگ تهاجمی خود علیه اوکراین «بارها بهطور هدفمند روزنامهنگاران را هدف قرار میدهد». همچنین در روسیه و دیگر نقاط جهان، فعالیت روزنامهنگاری بیش از پیش جرمانگاری میشود. بر اساس تحقیقات RSF، در حال حاضر 48 فعال رسانهای در زندانهای روسیه به سر میبرند که 26 نفر از آنها اهل اوکراین هستند (رتبه 55).
سوریه 36 پله صعود کرد
بیشترین پیشرفت مربوط به سوریه است که از رتبه 177 به رتبه 141 رسیده است. پس از سقوط دیکتاتوری اسد در دسامبر 2024، وضعیت همچنان «بسیار وخیم» ارزیابی میشود، اما سوریه در هر پنج شاخص آزادی مطبوعات پیشرفت داشته است. این شاخصها شامل امنیت، فضای سیاسی، چارچوب حقوقی و شرایط اقتصادی و اجتماعی ـ فرهنگی هستند. عراق با رتبه 162 و افغانستان با رتبه 175 نیز همچنان در میان کشورهای انتهای جدول قرار دارند.
سه کشور نخست این رتبهبندی نروژ، هلند و استونی هستند. سه رتبه آخر نیز به چین، کره شمالی و اریتره تعلق دارد. همچنین در ایران (رتبه 177) و ترکیه (رتبه 163) نیز RSF وضعیت آزادی مطبوعات را «بسیار وخیم» ارزیابی میکند. اوکراین درست پیش از ایتالیا (رتبه 56) و ایالات متحده آمریکا (رتبه 64) قرار گرفته است. در قاره آفریقا تنها دو کشور در میان 40 رتبه نخست دیده میشوند: نامیبیا (23) و غنا (38). وضعیت سایر کشورها تهدیدی برای آزادی مطبوعات ارزیابی میشود؛ بهویژه در اتیوپی (رتبه 148) و اریتره که برای سومین بار در رتبه آخر یعنی 180 قرار گرفته است.
اطلاعات بیشتر:
https://www.reporter-ohne-grenzen.de/rangliste/2026
و فهرست کامل رتبهبندی:
https://media.reporter-ohne-grenzen.de/production/6135/RSF-Rangliste-der-Pressefreiheit-2026-A4.pdf
tun26051502