در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، سیستم مشترک پناهندگی اروپا (GEAS) اجرایی شد. این طرح قوانین یکسانی را در سراسر اروپا ایجاد میکند، اما در عین حال پناهجویان در آلمان را با سختگیریهای بیشتری مواجه خواهد کرد. هدف از این سیستم جدید، یکپارچهسازی فرآیندهای پناهندگی در تمام کشورهای اتحادیه اروپا است. این مراحل میتوانند حتی قبل از ورود به خاک اروپا و در مرزهای خارجی اتحادیه اروپا انجام شوند که شامل فرودگاهها یا بنادر دریایی در آلمان میشود. با این حال تأکید شده است که حقوق اساسی و حقوق بشر باید رعایت شود. اطلاعات متقاضیان حمایت به صورت یکپارچه ثبت و در سیستم اطلاعاتی اروپا (EURODAC) وارد میشود. در این مرحله که«غربالگری» نام دارد، انگشتنگاری انجام شده و هویت، وضعیت سلامت و خطرات امنیتی احتمالی بررسی میشود. همچنین مشخص خواهد شد که آیا کشور دیگری در اتحادیه اروپا مسئول رسیدگی به این پرونده هست یا خیر. به گفته اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی (BAMF)، این بررسی تنها چند روز طول میکشد و بخشی از خودفرآیند پناهندگی به شمار نمیرود، به همین دلیل توسط خود این اداره انجام نخواهد شد.
فرآیند مرزی و مراکز بازگشت برای پناهجویان
برای افرادی که از کشورهایی با «نرخ پذیرش» ۲۰ درصد یا کمتر میآیند، یک «فرآیند مرزی» در نظر گرفته میشود. این قانون برای پناهجویانی که همکاری نمیکنند یا هویت خود را پنهان میسازند نیز اعمال خواهد شد. این فرآیند حداکثر میتواند دوازده هفته طول بکشد. از نظر حقوقی با این پناهجویان به گونهای رفتار میشود که انگار هنوز وارد خاک اتحادیه اروپا نشدهاند، هرچند که از نظر فیزیکی در آنجا حضور دارند. به گزارش رسانه «مدیندینست اینتگراسیون»، افراد آسیبدیده دسترسی محدودی به ابزارهای قانونی برای اعتراض به قبولیهای رد شده پناهندگی خواهند داشت. همچنین محدودیت در رفتوآمد و بازداشت نیز امکانپذیر است. علاوه بر این، مهاجرانی که پناهندگی آنها پذیرفته نشده است، میتوانند به کشورهای ثالث در خارج از اتحادیه اروپا (مراکز بازگشت یا Return Hubs) فرستاده شوند تا اخراج نهایی آنها از آنجا انجام گیرد. پارلمان اروپا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا اخیراً در این زمینه به توافق رسیدهاند. البته شرط اجرای این طرح، داشتن قرارداد با کشورهای ثالث مناسب است که در حال حاضر چنین قراردادهایی وجود ندارد. تنها نوجوانان بدون همراه از این قاعده مستثنی هستند.
هدف: محدود کردن مهاجرت
دولت آلمان امیدوار است که با اصلاحات سیستم مشترک پناهندگی اروپا (GEAS)، مهاجرت به اتحادیه اروپا بهتر مدیریت و محدود شود. به این ترتیب فرآیندها میتوانند با سرعت بیشتری به پایان برسند. علاوه بر این، پارلمان آلمان (بوندستاگ) تصویب کرده است که ایالتهای آلمان میتوانند مراکزی را برای «مهاجرت ثانویه» ایجاد کنند. در این مراکز، متقاضیانی که قبلاً در یک کشور عضو دیگر حق حمایت بینالمللی دریافت کردهاند یا از طریق یک کشور دیگر اتحادیه اروپا وارد شدهاند (پروندههای دوبلین)، به صورت متمرکز اسکان داده میشوند. پس از تکمیل فرآیند قانونی، این افراد میتوانند مستقیماً از همین مراکز به کشورهای عضو مسئول بازگردانده شوند.
فرصتهای شغلی سریعتر برای پناهجویان
با این حال، بوندستاگ این را هم تصویب کرده است که پناهجویانی که شانس ماندن دارند، در آینده میتوانند به جای شش ماه، پس از سه ماه اقامت مشغول به کار شوند. این قانون شامل پناهجویانی که از کشورهای مبدأ امن (مانند ترکیه) میآیند، پروندههای دوبلین و افرادی که هویت خود را پنهان میکنند، نمیشود.
انتقاد سازمانهای حقوق بشری
سازمانهای حمایت از پناهندگان و حقوق بشر به شدت از قوانین جدید پناهندگی انتقاد کرده و نسبت به نقض اساسی حقوق بشر هشدار میدهند. آنها نگرانند که پناهجویان از حقوق کمتری برخوردار شوند و عملاً بازداشت گردند. منتقدان میگویند این وضعیت میتواند دامنگیر خانوادههای دارای فرزند نیز بشود. برای این خانوادهها، الزام اقامت در مراکز جدید حداکثر شش ماه تعیین شده است و برای کودکان تنها در موارد کاملاً استثنایی و تحت شرایط بسیار سختگیرانه اعمال میشود. شورای اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا بسته اصلاحی GEAS را در بهار ۲۰۲۴ پس از چندین سال مذاکره تصویب کردند. کشورهای عضو اتحادیه اروپا موظف بودند این یازده بسته قانونی را تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ اجرایی کنند.
منابع و اطلاعات بیشتر:
https://www.bundesregierung.de/breg-de/aktuelles/migration-geas-2382758
https://www.bmi.bund.de/DE/themen/migration/gemeinsame-europaeische-asylsystem/gemeinsame-europaeische-asylsystem-node.html
https://dserver.bundestag.de/btd/21/018/2101848.pdf
https://www.bamf.de/DE/Themen/AsylFluechtlingsschutz/EuropaeischerKontext/GEAS/geas-node.html
https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/bundestag-geas-asyl-100.html
Das neue Gemeinsame Europäische Asylsystem (GEAS) | Mediendienst Integration
https://www.amnesty.de/pressemitteilung/deutschland-amnesty-pro-asyl-geas-umsetzungsgesetz
tun26052913